Vogelcursus · Les 14 · 12 minuten

Riet en moeras

Vijf vogels uit de rietkraag en van het open water

Vandaag gaan we naar het riet. Langs bijna elke sloot, plas en vaart staat een rietkraag, en in het voorjaar zit die vol leven. Het lastige is dat de meeste vogels zich verstoppen. Je hoort ze veel vaker dan je ze ziet.

Je leert vijf vogels herkennen: drie zangvogels uit het riet en twee watervogels uit de familie van de futen, op het open water ervoor. Alle vijf in hun broedkleed, zoals je ze in het voorjaar en de zomer ziet. Bij de kleine karekiet draait het vooral om het geluid, dus zet je geluid aan.

Aan het eind volgt een quiz van tien vragen, met drie vogels uit eerdere lessen ertussen.

Vogel 1 van 5

Rietgors

Emberiza schoeniclus

Zo herken je hem

Zwarte kop en zwarte bef
Witte baardstreep en witte halsband
Bruin gestreepte rug

halsband Een smalle ring van een andere kleur om de hals.

Waar en wanneer

Rietkragen, ruigtes en natte bermen, het hele jaar. In het voorjaar zingt hij vanaf de top van een rietstengel of struikje.

Zang Een kort, aarzelend liedje van een paar noten, zoals "tsjiep-tsjiep-tsja-tsirrr", eindeloos herhaald.

Opname: Dries Van de Loock · xeno-canto

In de winter is de zwarte kop van het mannetje grotendeels bruin. Het vrouwtje heeft een bruin gestreepte kop.

Niet verwarren met: Huismus (week 1): ook een zwarte bef, maar een grijze kruin en lichte wangen in plaats van een zwarte kop. Zit bij huizen, niet in het riet.

Vogel 2 van 5

Kleine karekiet

Acrocephalus scirpaceus

Zo herken je hem

Effen warmbruin, zonder streepjes
Lichte keel, lange spitse snavel
Klemt zich vast aan rietstengels

Waar en wanneer

Van eind april tot september in bijna elke rietkraag, ook langs smalle sloten. Overwintert in Afrika. Je hoort er tien voordat je er één ziet.

Zang Een eindeloos, ritmisch gekeuvel: "tjet-tjet-tjet, tjerre-tjerre, tiri-tiri". Elke noot komt twee of drie keer, op een rustig, gelijkmatig tempo.

Opname: Lars Edenius · xeno-canto

In een vervolgcursus leer je hem onderscheiden van zijn familie: de rietzanger, de bosrietzanger en de grote karekiet.

Vogel 3 van 5

Blauwborst

Luscinia svecica

Zo herken je hem

Helderblauwe keel met een witte ster
Onder het blauw een zwarte en roestrode band
Roestrood aan de basis van de staart

Waar en wanneer

Van maart tot september in rietland en ruige slootkanten met struikjes. Zingt vanaf een rietpluim of struik, soms in een korte zangvlucht.

Zang Begint met heldere tonen die steeds sneller gaan, en gaat dan over in een vrolijk, wisselend gekwetter, vaak met nagedane geluiden van andere vogels.

Opname: Lars Edenius · xeno-canto

Het vrouwtje heeft meestal weinig of geen blauw.

Vogel 4 van 5

Fuut

Podiceps cristatus

Zo herken je hem

Lange witte hals, spitse snavel
Oranjebruine kraag met zwarte rand
Twee zwarte kuifjes op de kop

kraag Een rand van uitstaande veren rond de kop en de hals.

Waar en wanneer

Het hele jaar op plassen, meren en brede kanalen. In het voorjaar baltsen paren met kopschudden en een 'pinguïndans' met waterplanten in de snavel. De jongen rijden mee op de rug.

Roep Luide, rauwe en knorrende roepen over het water, vooral in het voorjaar.

Opname: Peter Boesman · xeno-canto

In de winter zijn kraag en kuifjes weg en is de fuut grijs en wit: dat komt in een vervolgcursus.

Vogel 5 van 5

Dodaars

Tachybaptus ruficollis

Zo herken je hem

Klein en rond, als een donzig balletje
Kastanjebruine wangen en hals
Lichtgele vlek bij de mondhoek

mondhoek De hoek waar de boven- en de ondersnavel bij elkaar komen.

Waar en wanneer

Het hele jaar op sloten, vijvers en kleine plassen met veel planten. Duikt bij onraad en komt een eind verderop weer boven, vaak vlak onder de oever.

Roep Een hinnikend, lang trillertje, "bibibibibi...", als een klein paardje.

Opname: Olivier SWIFT · xeno-canto

Fuut of dodaars?

Fuut

Dodaars

Kijk naar de grootte en de hals. Een fuut is groot, met een lange witte hals en een oranje kraag, en ligt op open water. Een dodaars is klein en rond als een badeendje, met een korte hals en bruine wangen, en blijft dicht bij de oever en de planten.

Quiz

10 vragen, met een paar vogels uit eerdere lessen ertussen. Je antwoorden blijven in deze browser.

Deze week buiten

Zoek deze week een rietkraag langs een sloot of plas, het liefst vroeg in de ochtend. Blijf vijf minuten staan en luister. Hoor je een ritmisch gekeuvel uit het riet? Dat is de kleine karekiet. Kijk ook naar de toppen van de rietstengels: zit daar een zingend vogeltje met een zwarte kop?