Vogelcursus · Les 15 · 10 minuten

Zwaluwen en gierzwaluwen

Vier snelle vliegers, en één ervan is geen zwaluw

Vandaag kijken we naar de zomerlucht. Boven weilanden, boerderijen en daken schieten kleine vogels heen en weer, op jacht naar insecten. Ze zijn snel en zitten bijna nooit stil, dus je leert ze vooral in de vlucht herkennen: aan de staart, de kleur van de buik en de vorm van de vleugels.

Je leert vier vogels: drie zwaluwen en de gierzwaluw, die erop lijkt maar geen familie is. Alle vier zijn ze hier alleen in de zomer; de winter brengen ze door in Afrika.

Aan het eind volgt een quiz van acht vragen, met twee vogels uit eerdere lessen ertussen.

Vogel 1 van 4

Boerenzwaluw

Hirundo rustica

Zo herken je hem

Lange staartsprieten, diep gevorkte staart
Roodbruin voorhoofd en roodbruine keel
Blauwzwart van boven, lichte buik

staartsprieten De twee lange, dunne punten aan de staart van de boerenzwaluw.

voorhoofd Het stukje kop tussen de snavel en de kruin.

Waar en wanneer

Van april tot oktober boven weilanden en sloten. Broedt binnen, in stallen, schuren en garages. Vliegt laag en zwierig over het gras en zit graag op draden.

Zang Een vrolijk, snel gekwetter met een krassend rolletje erin, vaak vanaf een draad.

Opname: Beatrix Saadi-Varchmin · xeno-canto

Vogel 2 van 4

Huiszwaluw

Delichon urbicum

Zo herken je hem

Helderwitte stuit
Korte, gevorkte staart zonder sprieten
Blauwzwart boven, helemaal wit onder

Waar en wanneer

Van april tot september. Bouwt een bolvormig nest van modder onder de dakrand, buiten aan het huis, vaak meerdere naast elkaar.

Roep Een droog, kort "prrt", vaak in de vlucht.

Opname: Lars Edenius · xeno-canto

Niet verwarren met: Boerenzwaluw: lange staartsprieten, roodbruine keel en geen witte stuit.

Vogel 3 van 4

Oeverzwaluw

Riparia riparia

Zo herken je hem

Klein, bruin van boven
Bruine borstband over een witte onderkant
Kort, licht gevorkt staartje

Waar en wanneer

Van april tot september, vaak boven water. Graaft nestgangen in steile zandwanden: langs rivieren, in zandafgravingen en in speciale oeverzwaluwwanden.

Roep Een droog, schor "trrsj", vaak in koor bij de kolonie.

Opname: Peter Boesman · xeno-canto

Van de drie zwaluwen de enige die bruin is van boven, niet blauwzwart.

Vogel 4 van 4

Gierzwaluw

Apus apus

Zo herken je hem

Helemaal donkerbruin, lijkt zwart
Lange, smalle sikkelvleugels
Lichte keelvlek, alleen van dichtbij

keelvlek Een vlek van een andere kleur op de keel.

Waar en wanneer

Van eind april tot begin augustus boven steden en dorpen. Broedt onder dakpannen en in gaten in muren. Landt bijna nooit: hij eet, drinkt en slaapt in de lucht.

Roep Snerpend gegil, "srieee", van groepjes die op zomeravonden laag tussen de huizen door jagen.

Opname: Arjun Dutta · xeno-canto

Geen zwaluw: hij is verre familie van de kolibries. Hij zit nooit op een draad en komt van de grond moeilijk weer omhoog.

Zwaluw of gierzwaluw?

Boerenzwaluw

Gierzwaluw

Kijk naar de onderkant en de vleugels. Een gierzwaluw is helemaal donker, ook van onderen, met lange sikkelvormige vleugels die stijf lijken. Een boerenzwaluw heeft een lichte buik en een roodbruine keel, en slaat soepel met de vleugels. Zit hij op een draad? Dan is het nooit een gierzwaluw.

Quiz

8 vragen, met een paar vogels uit eerdere lessen ertussen. Je antwoorden blijven in deze browser.

Deze week buiten

Kijk deze week omhoog bij een boerderij, een oude dorpskern of een plas. Zie je zwaluwen op een draad? Kijk naar de staart: lange sprieten of niet? Ga op een warme avond even buiten zitten en luister of je gierzwaluwen hoort gillen.