Vogelcursus · Les 13 · 12 minuten

In het bos

Vijf vogels van de stam, de takken en de boomtoppen

Vandaag lopen we het bos in. Het is er stiller dan in de tuin, en de vogels zitten hoger en verder weg. Daarom leer je vandaag niet alleen kijken, maar ook luisteren: getik op een stam, een schor gekrijs, het zachte gepiep van een groepje dat voorbijtrekt.

Je leert vijf vogels herkennen. Twee ervan klimmen langs boomstammen, elk op een eigen manier. Let vooral op hoe ze bewegen: dat zie je vaak eerder dan de kleuren.

Aan het eind volgt een quiz van tien vragen, met drie vogels uit eerdere lessen ertussen.

Vogel 1 van 5

Grote bonte specht

Dendrocopos major

Zo herken je hem

Zwart-wit, grote witte schoudervlekken
Felrode onderstaart
Mannetje: rood vlekje op het achterhoofd

achterhoofd De achterkant van de kop, tussen de kruin en de nek.

Waar en wanneer

Het hele jaar in bossen, parken en tuinen met bomen. Hakt in stammen, komt aan vetbollen en pindanetjes, en vliegt in golven.

Geluid In het voorjaar roffelt hij op een droge tak: een kort, snel "trrrrt" van nog geen seconde. Roept ook een scherp, kort "kik!".

Opname: Marc Anderson · xeno-canto

Er bestaan ook een middelste en een kleine bonte specht. Die komen in een vervolgcursus.

Vogel 2 van 5

Boomklever

Sitta europaea

Zo herken je hem

Blauwgrijze rug, oranjebeige buik
Zwarte oogstreep
Klimt ook met de kop omlaag

Waar en wanneer

Het hele jaar in bossen en parken met oude bomen, ook aan de voederplek. Maakt de opening van zijn nestholte met modder kleiner, tot hij er net door past.

Roep Een luid, helder "twiet-twiet-twiet", en in het voorjaar een snelle reeks fluittonen.

Opname: SonoNatura · xeno-canto

Vogel 3 van 5

Gaai

Garrulus glandarius

Zo herken je hem

Roze-bruin lijf, zwarte staart
Blauw-zwart geblokt vlakje op de vleugel
Zwarte baardstreep bij de snavel

baardstreep Een streep die vanaf de snavel schuin naar beneden loopt, langs de zijkant van de keel.

Waar en wanneer

Het hele jaar in bossen, parken en tuinen. In de herfst sjouwt hij eikels rond en verstopt ze in de grond. In de vlucht zie je een witte vlek boven de staart.

Roep Een rauw, krassend "rèèèk!": het alarm van het bos. Hij kan ook goed een buizerd nadoen.

Opname: Marc Anderson · xeno-canto

Familie van de kraaien uit week 3, al zou je het niet zeggen.

Vogel 4 van 5

Boomkruiper

Certhia brachydactyla

Zo herken je hem

Klein, bruin gevlekt, witte buik
Dunne, gebogen snavel
Steunt op stijve staartpennen tegen de stam

staartpennen De lange, stevige veren van de staart.

Waar en wanneer

Het hele jaar in bossen, parken en lanen. Kruipt als een muisje in een spiraal omhoog langs de stam en vliegt dan naar de voet van de volgende boom.

Zang Een kort, hoog en opgewekt liedje: "tiet-tiet-tieteroi-tiet".

Opname: Adam Gruszczyński · xeno-canto

Er is ook een taigaboomkruiper, die er bijna precies hetzelfde uitziet. Die is in Nederland veel zeldzamer en herken je vooral aan zijn zang.

Boomklever of boomkruiper?

Boomklever

Boomkruiper

Kijk hoe ze klimmen. Een boomkruiper is klein en bruin, kruipt in een spiraal omhoog en steunt op zijn staart. Een boomklever is groter, blauwgrijs met oranje, en klimt net zo makkelijk omlaag, met de kop naar beneden.

Vogel 5 van 5

Staartmees

Aegithalos caudatus

Zo herken je hem

Rond balletje met een heel lange staart
Roze, zwart en wit
Witte kop, brede zwarte streep boven het oog

Waar en wanneer

Het hele jaar in bossen, parken en tuinen. Bijna altijd in groepjes van vijf tot vijftien, die achter elkaar van boom naar boom trekken.

Roep Een zacht, rollend "tsrrr" en hoge "sie-sie-sie"-roepjes: zo houdt de groep elkaar bij elkaar.

Opname: Esteban Vilboux · xeno-canto

Sommige winters komen er staartmezen uit het noorden met een helemaal witte kop.

Quiz

10 vragen, met een paar vogels uit eerdere lessen ertussen. Je antwoorden blijven in deze browser.

Deze week buiten

Ga deze week een half uur naar een bos of park met oude bomen. Blijf af en toe stilstaan en luister. Hoor je getik of geroffel? Zoek dan de specht. Zie je iets langs een stam bewegen: klimt het omhoog of omlaag? Bonus: hoor je een buizerd miauwen tussen de bomen? Kijk goed, misschien is het een gaai.