Vogelcursus · Les 5 · 14 minuten

De andere helft

Vrouwtjes en jongen van vogels die je al kent

We gaan terug naar de tuin en de vijver, naar vogels die je al kent. Of toch niet? In de eerste lessen leerde je alleen de mannetjes en de volwassen vogels. Maar de helft van alle merels is bruin, en ongeveer de helft van de wilde eenden ook.

Vrouwtjes en jonge vogels hebben vaak een ander kleed: zo noemen we alle veren samen. Ze zijn meestal bruiner en minder opvallend, zodat ze op het nest niet snel gezien worden. Vorm, snavel en gedrag blijven wel hetzelfde: precies de dingen waar je vorige week naar leerde kijken.

In deze les zie je de vrouwtjes van vier vogels die je al kent, en een jonge knobbelzwaan. In de quiz van tien vragen zie je alleen deze kleden, met drie vogels uit eerdere lessen ertussen. Het antwoord is gewoon de naam van de soort.

Vogel 1 van 5

Merel

Turdus merula

Zo herken je hem

Donkerbruin, niet zwart
Lichtere keel met vage streepjes
Lange staart, huppelt net als het mannetje

Waar en wanneer

Overal waar ook mannetjes zijn: op gazons, in borders en parken. Vaak met z'n tweeën in dezelfde tuin.

Roep Net als het mannetje een opgewonden, ratelend "tsjak-tsjak-tsjak" als er een kat in de buurt is. Zingen doet bijna alleen het mannetje.

Opname: Marc Anderson · xeno-canto

Niet verwarren met: Zanglijster (week 17): kleiner, met scherpe zwarte stippen op een lichte borst.

Vogel 2 van 5

Huismus

Passer domesticus

Zo herken je hem

Grijsbruin, zonder bef of grijze kruin
Lichte wenkbrauwstreep achter het oog
Gestreepte bruine rug, dikke snavel

Waar en wanneer

Altijd bij huizen, samen met de mannetjes in een groepje.

Roep Hetzelfde "tjilp, tjilp" als het mannetje.

Opname: Esperanza Poveda · xeno-canto

Niet verwarren met: Heggenmus (week 4): dunne snavel, grijze kop en keel.

Vogel 3 van 5

Vink

Fringilla coelebs

Zo herken je hem

Effen grijsbruin, zonder roze of blauw
Witte schoudervlek en vleugelstreep, net als hij
Wit langs de staart in de vlucht

schoudervlek Een lichte vlek bovenaan de gevouwen vleugel.

Waar en wanneer

Overal waar ook mannetjes zijn: tuinen, parken en bossen. Scharrelt vaak op de grond naar zaadjes.

Roep Een helder "pink, pink". Dat roepen mannetjes en vrouwtjes allebei.

Opname: Paul Driver · xeno-canto

Huismus of vink?

Huismus

Vink

Allebei bruinig, met een dikke snavel. Het vinkenvrouwtje heeft een effen grijsbruine kop en veel wit in de vleugel: een witte schoudervlek en vleugelstreep. Het huismusvrouwtje heeft een gestreepte rug, een lichte streep achter het oog en maar een smal licht streepje op de vleugel.

Vogel 4 van 5

Wilde eend

Anas platyrhynchos

Zo herken je hem

Bruin met donkere vlekjes
Oranje snavel met een donkere vlek
Blauwe spiegel met witte randjes

spiegel Een gekleurde, vaak glanzende vlek op de vleugel van een eend.

Waar en wanneer

Op elke vijver en sloot, meestal vlak bij een mannetje. In het voorjaar zwemt ze met een rij donzige kuikens achter zich aan.

Roep Het bekende, luide "kwaak-kwaak-kwak-kwak" dat steeds zachter wordt: dat is altijd een vrouwtje.

Opname: Xavier Riera · xeno-canto

Veel eendenvrouwtjes zijn bruin. Kijk dan naar de snavel en de spiegel. De andere bruine eenden komen in een vervolgcursus.

Vogel 5 van 5

Knobbelzwaan

Cygnus olor

Zo herken je hem

Grijsbruin jeugdkleed, later met witte plekken
Grijzige snavel, nog zonder knobbel
Vorm van een zwaan, vaak bij de ouders

jeugdkleed Het eerste verenpak van een jonge vogel.

Waar en wanneer

Op grachten, plassen en weilanden, de eerste maanden bij de ouders. Pas in hun tweede jaar zijn ze helemaal wit.

Geluid Net als bij de ouders: het zoemende "wiew-wiew-wiew" van de vleugels in de vlucht.

Opname: Stanislas Wroza · xeno-canto

Het lelijke jonge eendje uit het sprookje van Andersen was een jonge zwaan.

Quiz

10 vragen, met een paar vogels uit eerdere lessen ertussen. Je antwoorden blijven in deze browser.

Deze week buiten

Ga deze week naar een vijver of sloot en tel de wilde eenden: hoeveel bruine vrouwtjes zie je, en hoeveel mannetjes? Lukt het om bij een vrouwtje de blauwe spiegel te zien? En zoek in je tuin of het park een bruine merel.