Vogelcursus · Les 4 · 12 minuten

Hoe kijk je naar een vogel?

Vier vogels en een vaste volgorde om te kijken

Vandaag gaan we op een bankje bij een heg in het park zitten. Er schiet een vogeltje de struiken in, en weg is hij. Een vogel zit vaak maar een paar seconden stil. Wie dan meteen naar de kleuren kijkt, ziet vaak te weinig. Ervaren vogelaars kijken daarom in een vaste volgorde.

Eerst grootte en vorm: kleiner dan een mus, zo groot als een merel, of groter? Rond of slank, met een lange of een korte staart? Dan de snavel: dik om zaadjes te kraken, of dun om insecten te pakken? Pas daarna de kleuren en de tekening. En tot slot het gedrag: huppelt hij, loopt hij, wipt hij met zijn staart?

We oefenen dat met vier vogels uit de tuin en het park. Bij elke vogel staan de dingen om op te letten in die volgorde. Aan het eind volgt een quiz van acht vragen, met twee vogels uit eerdere lessen ertussen.

Vogel 1 van 4

Spreeuw

Sturnus vulgaris

Zo herken je hem

Kort en stevig, met een korte staart
Lange, puntige snavel, in de zomer geel
Zomer: glanzend groen-paars. Winter: wit gespikkeld

Waar en wanneer

Overal, het hele jaar. Loopt in groepjes over het gras en prikt met de snavel in de grond. In de herfst soms in enorme zwermen.

Zang Een rommelig gekwebbel vol klikjes, fluitjes en nagedane geluiden: van een buizerd tot een autoalarm.

Opname: Jorge Leitão · xeno-canto

De witte spikkels zijn de puntjes van nieuwe veren. In de loop van de winter slijten ze af, en in het voorjaar is de spreeuw glanzend zwart.

Niet verwarren met: Merel (week 1): langere staart, huppelt in plaats van te lopen, en zit vaak alleen.

Vogel 2 van 4

Vink

Fringilla coelebs

Zo herken je hem

Zo groot als een mus, langere staart
Korte, dikke snavel: een zaadeter
Blauwgrijze kop, zalmroze borst, bruine mantel

mantel De bovenrug, tussen de vleugels.

Waar en wanneer

Overal waar bomen staan: bossen, parken en tuinen. Scharrelt onder de voedertafel naar zaadjes. In de vlucht zie je veel wit in vleugel en staart. Een van de talrijkste vogels van Nederland.

Zang Een vrolijke roffel die naar beneden loopt en eindigt met een krulletje, van februari tot juli. Zijn roep is een helder "pink".

Opname: Romuald Mikusek · xeno-canto

Het vrouwtje is veel valer: week 5.

Vogel 3 van 4

Heggenmus

Prunella modularis

Zo herken je hem

Zo groot als een mus, maar slanker
Dunne, spitse snavel: een insecteneter
Grijze kop en keel, gestreepte bruine rug

keel De voorkant van de hals, onder de snavel.

Waar en wanneer

Onder heggen en struiken in tuinen en parken, het hele jaar. Schuifelt als een muisje over de grond en trekt vaak even met de vleugels.

Zang Een snel, piepend riedeltje van een paar seconden, steeds bijna hetzelfde, vaak vanaf de top van een struik.

Opname: Benjamin Drillat · xeno-canto

Ondanks de naam is het geen mus. De dunne snavel verraadt het.

Niet verwarren met: Huismus vrouwtje (week 5): dikke snavel, geen grijze kop en keel.

Vogel 4 van 4

Winterkoning

Troglodytes troglodytes

Zo herken je hem

Piepklein en rond, staartje rechtop
Dun, iets gebogen snaveltje
Warm bruin, lichte wenkbrauwstreep

wenkbrauwstreep Een lichte streep boven het oog, als een wenkbrauw.

Waar en wanneer

Overal, het hele jaar: laag in struiken, klimop en takkenhopen. Schiet als een muis tussen de takken door.

Zang Oorverdovend hard voor zo'n kleintje: een snelle stroom heldere tonen met een ratelend trillertje erin. Zingt bijna het hele jaar.

Opname: François Guibert · xeno-canto

Heggenmus of winterkoning?

Heggenmus

Winterkoning

Allebei klein, bruin en laag in de struiken. Kijk eerst naar de vorm. De winterkoning is veel kleiner, rond, met een staartje dat rechtop staat. De heggenmus is zo groot als een mus, heeft een grijze kop en keel, en houdt zijn staart gewoon omlaag.

Quiz

8 vragen, met een paar vogels uit eerdere lessen ertussen. Je antwoorden blijven in deze browser.

Deze week buiten

Kies deze week één vogel die je niet meteen herkent en loop de vier stappen af. Hoe groot is hij, en welke vorm? Wat voor snavel? Welke kleuren? Wat doet hij? Bonus: bekijk een groepje spreeuwen op het gras. Lopen ze, of huppelen ze?