Vogelcursus · Les 18 · 12 minuten

Wadvogels

Vijf steltlopers aan de Waddenkust bij hoogwater

Vandaag gaan we naar de Waddenzee. Bij laagwater zoeken hier honderdduizenden steltlopers (vogels met lange poten die in ondiep water en op slik lopen) naar voedsel, verspreid over het wad en zo ver weg dat je ze nauwelijks ziet. Maar als het water opkomt, worden ze naar de kust gedreven. Bij hoogwater zitten ze dicht op elkaar op een paar droge plekken: de hoogwatervluchtplaatsen. Dat is je kans.

Je leert vijf steltlopers herkennen, van de grote wulp tot de kleine drieteenstrandloper. Kijk vooral naar de snavel: lang of kort, recht, omhoog of omlaag gebogen. Bij de bonte strandloper leer je twee kleden tegelijk: de zomer en de winter.

Aan het eind volgt een quiz van tien vragen, met drie vogels uit eerdere lessen ertussen.

Vogel 1 van 5

Wulp

Numenius arquata

Zo herken je hem

Groot en bruin gespikkeld
Heel lange, omlaag gebogen snavel
Witte wig op de rug in de vlucht

Waar en wanneer

Het hele jaar op het wad en op weilanden langs de kust, in de winter in grote aantallen. Broedt op heide en in graslanden.

Roep Een weemoedig, fluitend "tuu-ie", ver over het wad te horen. In het voorjaar ook een borrelende triller die steeds sneller gaat.

Opname: Lars Edenius · xeno-canto

De grootste steltloper van Europa. De regenwulp lijkt erop, maar is kleiner, met een kortere snavel en strepen op de kop.

Vogel 2 van 5

Rosse grutto

Limosa lapponica

Zo herken je hem

Lange, licht omhoog gebogen snavel
Grijsbruine bovendelen met lichte streepjes
Kortere poten dan de grutto

bovendelen De hele bovenkant van de vogel: kruin, nek, rug en vleugels samen.

Waar en wanneer

Vooral van augustus tot mei op het wad. Zoekt wormen diep in het slik en zit bij hoogwater in grote, dichte groepen op de vluchtplaats.

Roep Meestal stil; in de vlucht soms korte, nasale roepjes.

Opname: Gosse Hoekstra · xeno-canto

In het voorjaar krijgt het mannetje een steenrode kop, borst en buik: daar komt de naam vandaan.

Niet verwarren met: Grutto (week 11): langere poten, een rechte snavel en in de vlucht een zwarte staartband en een witte vleugelstreep. Wulp: de snavel buigt omlaag, niet omhoog.

Vogel 3 van 5

Bonte strandloper

Calidris alpina

Zo herken je hem

Snavel buigt aan de punt iets omlaag
Zomer: zwarte buikvlek, roodbruine rug
Winter: grijs boven, witte onderdelen

buikvlek Een vlek midden op de buik.

onderdelen De hele onderkant van de vogel: keel, borst, buik en onderstaart samen.

Waar en wanneer

De talrijkste steltloper op het wad, vooral van augustus tot mei. Bij hoogwater in dichte groepen; vliegt in zwermen die draaien als één vogel.

Roep Een schor, gerekt "trrieh" in de vlucht.

Opname: Jarek Matusiak · xeno-canto

In het voorjaar en aan het eind van de zomer zie je ook bonte strandlopers die half in zomer- en half in winterkleed zijn.

Vogel 4 van 5

Drieteenstrandloper

Calidris alba

Zo herken je hem

Heel licht: zilvergrijs boven, sneeuwwit onder
Zwarte snavel en zwarte poten
Rent als een opwindspeeltje langs de golven

Waar en wanneer

Van augustus tot mei op zandstranden langs de Noordzeekust en op de Waddeneilanden. Rent achter elke terugtrekkende golf aan en vlucht weer voor de volgende.

Roep Een kort, scherp "twik", vaak in de vlucht.

Opname: Sonothèque ADVL · xeno-canto

Hij heeft geen achterteen, alleen drie tenen naar voren: vandaar de naam.

Bonte strandloper of drieteenstrandloper?

Bonte strandloper

Drieteenstrandloper

In de winter zijn ze allebei klein en grijs. Een drieteenstrandloper is veel lichter, bijna wit, heeft een korte rechte snavel en rent heen en weer langs de golven. Een bonte strandloper is grijzer, heeft een langere snavel die aan de punt omlaag buigt, en prikt rustig in het slik.

Vogel 5 van 5

Steenloper

Arenaria interpres

Zo herken je hem

Gedrongen, met korte oranje poten
Kort, puntig snaveltje
Donker op de borst, witte buik

Waar en wanneer

Vooral van augustus tot mei, op stenen dijken, pieren en havenhoofden langs de hele kust. Keert stenen en wier om, op zoek naar kleine diertjes.

Roep Een snel, ratelend "tukketuk-tuk" in de vlucht.

Opname: Christophe Gruwier · xeno-canto

In de zomer heeft hij een oranjebruine rug en een zwart-witte kop.

Quiz

10 vragen, met een paar vogels uit eerdere lessen ertussen. Je antwoorden blijven in deze browser.

Deze week buiten

Zoek een dijk aan de Waddenzee of in Zeeland en kijk op een getijdentabel wanneer het hoogwater is. Kom een uur van tevoren, met een verrekijker. Welke snavels zie je: lang en omlaag, lang en omhoog, of kort? Lukt een dagje kust deze week niet? Bekijk dan de snavels in deze les nog eens goed; de wadvogels lopen niet weg.