Vogelcursus · Les 7 · 12 minuten

Ganzen in de winter

Vijf ganzen van de Nederlandse weilanden

Het is winter. We rijden over een dijk door de polder, en op het weiland staan honderden ganzen te grazen. Soms gaan ze ineens allemaal tegelijk de lucht in, met veel lawaai.

Nederland is in de winter een van de belangrijkste plekken in Europa voor wilde ganzen. Een deel komt uit het noorden van Rusland, andere soorten wonen hier het hele jaar. In deze les leer je vijf ganzen herkennen. Twee zijn grijsbruin en lijken op elkaar, twee hebben zwart en wit aan de kop, en de laatste is eigenlijk geen echte gans.

Aan het eind volgt een quiz van acht vragen, met twee vogels uit eerdere lessen ertussen.

Vogel 1 van 5

Grauwe gans

Anser anser

Zo herken je hem

Groot en grijsbruin, met dikke hals
Dikke oranje snavel, roze poten
Lichtgrijze voorvleugel in de vlucht

voorvleugel Het voorste deel van de vleugel, goed te zien in de vlucht.

Waar en wanneer

Het hele jaar, in weilanden, langs plassen en in parken. In de winter komen er nog veel bij uit het noorden.

Roep Het geluid van de boerderijgans: een luid, laag "gaa-gaa-gaa".

Opname: Lars Edenius · xeno-canto

De grauwe gans is de stamvader van de witte boerderijgans.

Vogel 2 van 5

Kolgans

Anser albifrons

Zo herken je hem

Witte bles boven de snavel
Zwarte dwarsstrepen op de buik
Roze snavel, oranje poten

bles Een witte vlek op het voorhoofd, boven de snavel.

Waar en wanneer

Van oktober tot maart, in grote groepen op weilanden. Ze broeden op de toendra in Noord-Rusland.

Roep Hoger en vrolijker dan de grauwe gans: een kakelend "kli-lik, kli-lik". Een grote groep klinkt als gelach in de verte.

Opname: David Darrell-Lambert · xeno-canto

Kol is een oud woord voor bles. Jonge kolganzen hebben nog geen bles en geen buikstrepen: dat komt in een vervolgcursus.

Grauwe gans of kolgans?

Grauwe gans

Kolgans

Kijk naar de kop en de buik. De kolgans heeft een brede witte bles boven de snavel en zwarte dwarsstrepen op de buik. De grauwe gans is groter, met een dikke oranje snavel, roze poten en hooguit een smal wit randje aan de snavel.

Vogel 3 van 5

Brandgans

Branta leucopsis

Zo herken je hem

Wit gezicht, zwarte hals en borst
Grijze rug met zwart-witte bandjes
Klein, met een kort zwart snaveltje

Waar en wanneer

Vooral van oktober tot april, in grote groepen op graslanden bij de kust en in Friesland. Een deel blijft hier ook broeden.

Roep Kort en blaffend "kef-kef", als een groep kleine hondjes.

Opname: Peter Boesman · xeno-canto

Niet verwarren met: Grote Canadese gans: veel groter, met een bruin lijf en alleen een witte band onder de kin.

Vogel 4 van 5

Grote Canadese gans

Branta canadensis

Zo herken je hem

Groot, met lange zwarte hals
Witte kinband onder de kop
Bruin lijf, lichte borst

kinband Een witte band van wang tot wang, onder de kin door.

Waar en wanneer

Het hele jaar, in parken, op plassen en langs grote wateren. Oorspronkelijk uit Noord-Amerika, nu een vaste broedvogel.

Roep Een luid, trompetterend "a-honk", de tweede toon hoger.

Opname: David Darrell-Lambert · xeno-canto

Niet verwarren met: Brandgans: veel kleiner, met een helemaal wit gezicht en een zwarte borst.

Vogel 5 van 5

Nijlgans

Alopochen aegyptiaca

Zo herken je hem

Zandkleurig, met lange roze poten
Donkerbruine oogvlek
Bruine vlek midden op de borst

oogvlek Een gekleurde vlek rond het oog.

Waar en wanneer

Het hele jaar, overal: parken, weilanden en sloten, soms op daken en in boomtoppen. In de vlucht veel wit in de vleugel. Oorspronkelijk uit Afrika.

Roep Luid en schor: het vrouwtje kakelt en toetert, het mannetje sist hees.

Opname: Jorge Leitão · xeno-canto

Eigenlijk geen echte gans, maar familie van de bergeend.

Quiz

8 vragen, met een paar vogels uit eerdere lessen ertussen. Je antwoorden blijven in deze browser.

Deze week buiten

Fiets of rijd deze week langs weilanden buiten de bebouwde kom en zoek een groep ganzen. Bekijk ze rustig, met een verrekijker als je die hebt. Zie je een witte bles en zwarte strepen op de buik? Hoeveel soorten tel je in één groep? Blijf op afstand: ganzen die opvliegen, verspillen energie die ze in de winter hard nodig hebben.